الکتروموتور کمپرسور اسکرو؛ چه چیزهایی را پیش از تعویض یا خرید باید بررسی کرد؟
در بسیاری از کارخانه‌ها، کمپرسور اسکرو پرمصرف‌ترین دستگاه برقی خط تولید است و قلب آن الکتروموتور است. وقتی موتور کمپرسور می‌سوزد یا قرار است کمپرسور تازه‌ای راه‌اندازی شود، انتخاب موتور فقط به عدد کیلووات خلاصه نمی‌شود. دور، فریم، نوع نصب، روش راه‌اندازی و کلاس راندمان هر کدام روی عمر دستگاه و قبض برق اثر مستقیم دارند.
توان موتور، همان توان کمپرسور
در کمپرسورهای اسکرو، توان الکتروموتور معمولاً مبنای نام‌گذاری مدل است؛ کمپرسور ۲۲ کیلووات یعنی موتور ۲۲ کیلووات. پرکاربردترین توان‌ها در کارگاه‌ها و کارخانه‌های کوچک و متوسط ۱۵، ۲۲، ۳۰ و ۳۷ کیلووات است. موتور جایگزین باید هم‌توان با موتور اصلی باشد. موتور ضعیف‌تر زیر بار داغ می‌کند و موتور خیلی قوی‌تر، جریان راه‌اندازی و هزینه را بی‌دلیل بالا میبرد.
دور موتور را از پلاک بخوانید، نه از حدس
کمپرسورهای اسکرو یا کوپل مستقیم هستند یا با گیربکس و تسمه کار می‌کنند. در مدل‌های کوپل مستقیم، دور موتور باید دقیقاً با طراحی واحد هوا یکی باشد؛ بسیاری از این مدل‌ها با موتور دوقطب حدود ۲۹۵۰ دور کار می‌کنند. در مدل‌های تسمه‌ای یا گیربکسی، موتور چهارقطب ۱۵۰۰ دور هم رایج است. عوض کردن دور یعنی عوض شدن دبی و فشار کمپرسور، پس دور را از پلاک موتور فعلی بردارید.
برای مثال، یک موتور ۲۲ کیلووات ۳۰۰۰ دور در حدود ۲۹۵۰ دور، گشتاور نامی نزدیک ۷۱ نیوتن‌متر دارد و موتور ۳۷ کیلووات ۳۰۰۰ دور حدود ۱۲۰ نیوتن‌متر. موتور هم‌توان ۱۵۰۰ دور تقریباً دو برابر این گشتاور را با نصف دور می‌دهد و جای آن را نمی‌گیرد.
فریم و نوع نصب
فریم موتور ارتفاع محور، ابعاد پایه و قطر شفت را تعیین می‌کند. در موتورهای زیمنس، ۲۲ کیلووات ۳۰۰۰ دور بسته به سری در فریم ۱۶۰ L یا ۱۸۰ M ساخته می‌شود و ۳۷ کیلووات ۳۰۰۰ دور در فریم ۲۰۰ L. دو موتور هم‌توان با فریم متفاوت، روی یک شاسی نمی‌نشینند. نوع نصب هم مهم است: موتور پایه‌دار (B3)، فلنجی (B5) یا ترکیبی (B35) باید با بدنه کمپرسور جور باشد.
کلاس راندمان؛ جایی که کمپرسور پول برق را برمی‌گرداند
کمپرسور معمولاً ساعت‌های طولانی و نزدیک بار کامل کار می‌کند؛ برای همین، کلاس راندمان موتور در این دستگاه بیشتر از بیشتر کاربردهای دیگر به چشم می‌آید. در موتورهای ۲۲ کیلووات ۳۰۰۰ دور زیمنس، راندمان ثبت‌شده برای کلاس IE1 حدود ۸۹٫۹٪، برای IE3 حدود ۹۲٫۷٪ و برای IE4 حدود ۹۴٪ است. با رابطه تلفات = توان × (۱/راندمان − ۱)، تلفات موتور IE1 در بار کامل حدود ۲٫۵ کیلووات و موتور IE4 حدود ۱٫۴ کیلووات می‌شود. در کمپرسوری که سالی ۶۰۰۰ ساعت کار می‌کند، این اختلاف حدود ۶۴۰۰ کیلووات‌ساعت برق در سال است. در موتورهای ۳۷ کیلووات ۳۰۰۰ دور هم راندمان نسخه IE3 حدود ۹۳٫۷٪ و IE4 حدود ۹۴٫۸٪ ثبت شده است.
بدنه آلومینیومی یا چدنی؟
بدنه آلومینیومی سبک‌تر است و در اتاق کمپرسور تمیز و خنک عملکرد خوبی دارد. بدنه چدنی در برابر لرزش، گردوغبار و دمای بالای محیط مقاوم‌تر است و برای کمپرسورهایی که در فضای بسته و گرم کنار خط تولید نصب شده‌اند، انتخاب مطمئن‌تری است.
راه‌اندازی: ستاره‌مثلث، سافت‌استارتر یا اینورتر
در این توان‌ها راه‌اندازی مستقیم جریان لحظه‌ای بسیار بالایی می‌کشد و بیشتر کمپرسورها با ستاره‌مثلث یا سافت‌استارتر راه‌اندازی می‌شوند. برای ستاره‌مثلث، ولتاژ پلاک موتور باید با شبکه هماهنگ باشد (مثلاً ۴۰۰Δ / ۶۹۰Y در شبکه ۴۰۰ ولت). کمپرسورهای دورمتغیر (VSD) با اینورتر کار می‌کنند و در مصرف هوای نوسانی، صرفه‌جویی برق بیشتری دارند.
یک قدم پیش از سفارش
بهترین راه برای جایگزینی بی‌دردسر، تطبیق کد سفارش موتور جدید با پلاک موتور فعلی است؛ کدی که سری، توان، دور، فریم و نوع نصب را یک‌جا مشخص می‌کند. برای مرور کامل این مراحل، از محاسبه توان و دور تا روش راه‌اندازی و پیشنهاد موتور برای توان‌های رایج، راهنمای انتخاب الکتروموتور کمپرسور اسکرو را بخوانید که محور نیرو، فروشگاه تخصصی الکتروموتور صنعتی، منتشر کرده است.
