اگر پروازمان تاخیر داشت چه کنیم؟ راهنمای حقوق مسافر و دریافت خسارت

تاخیر پرواز یکی از آن اتفاق هایی است که می تواند در چند دقیقه، تمام برنامه یک سفر را به هم بریزد. ممکن است برای رسیدن به فرودگاه عجله کرده باشید، برنامه مشخصی برای مقصد داشته باشید یا حتی پرواز بعدی و رزرو هتل منتظر شما باشد؛ اما با یک اعلام ساده روی تابلو یا یک پیام از طرف شرکت هواپیمایی، زمان بندی سفر تغییر کند. سوال مهم اینجاست: در چنین شرایطی مسافر باید فقط منتظر بماند یا حقوق مشخصی برای او در نظر گرفته شده است؟
در ادامه این راهنما، مرحله به مرحله بررسی می کنیم که با توجه به میزان تاخیر پرواز، چه حقوقی دارید و شرکت هواپیمایی موظف است چه خدماتی به شما ارائه دهد. همچنین می گوییم اگر تاخیر طولانی شد، آیا می توانید از سفر منصرف شوید و هزینه بلیت را پس بگیرید یا نه و در چه شرایطی این امکان وجود دارد.
چرا پروازها تاخیر می خورند؟
تاخیر پرواز همیشه به این معنی نیست که شرکت هواپیمایی کوتاهی کرده است. پشت هر تاخیر ممکن است یک مشکل فنی، جوی یا حتی اتفاقی در فرودگاه وجود داشته باشد. قبل از اینکه شرکت هواپیمایی را مقصر بدانید، بهتر است دلایل اصلی تاخیر را بدانید:
- شرایط نامساعد جوی
- مشکل فنی هواپیما
- ترافیک هوایی و شلوغی فرودگاه
- مشکلات عملیاتی
- مسائل امنیتی
از کجا بفهمیم پرواز تاخیر دارد؟
تاخیر پرواز چیزی نیست که همیشه از قبل بتوان با قطعیت فهمید. ممکن است وقتی از خانه راه می افتید، همه چیز طبق برنامه باشد، اما وقتی به فرودگاه می رسید ببینید ساعت پرواز تغییر کرده است. برای همین، بهتر است قبل از راه افتادن و حتی بعد از رسیدن به فرودگاه، یک نگاهی به وضعیت پروازتان بیندازید.
برای اطلاع از تاخیر یا کنسلی پرواز، چند راه دارید:
- تابلو اطلاعات پرواز فرودگاه: وقتی وارد فرودگاه شدید، شماره پروازتان را روی تابلو پیدا کنید. ساعت پرواز و وضعیت اعلام شده را ببینید و اگر ساعت جدیدی برای پرواز مشخص شده، باید آن را در نظر بگیرید.
- سایت یا اپلیکیشن شرکت هواپیمایی: قبل از اینکه راهی فرودگاه شوید، بد نیست وضعیت پرواز را در سایت یا اپلیکیشن ایرلاین هم چک کنید. بعضی شرکت های هواپیمایی تغییرات پرواز را از طریق پیامک یا سامانه های خودشان به مسافر اطلاع می دهند.
- پرس و جو از کانتر شرکت هواپیمایی: اگر روی تابلو چیزی مشخص نیست یا هنوز ساعت جدیدی اعلام نشده، مستقیم سراغ کانتر شرکت هواپیمایی بروید و درباره وضعیت پرواز سوال کنید. معمولا کارکنان کانتر می توانند آخرین وضعیت را به شما بگویند.
پس اگر پروازتان تاخیر خورد، به همان اولین ساعتی که اعلام شده دل خوش نکنید. هر چند وقت یک بار تابلو پروازها یا اطلاعات اعلام شده از طرف شرکت هواپیمایی را بررسی کنید تا اگر ساعت پرواز دوباره تغییر کرد، بی خبر نمانید.

اگر پرواز تاخیر خورد، دقیقا چکار کنیم؟
حالا که متوجه شدید پروازتان با تاخیر انجام می شود، به جای اینکه فقط روی صندلی بنشینید و منتظر اعلام بعدی بمانید، این چند کار را انجام دهید:
۱. اول از همه، زمان دقیق تاخیر را مشخص کنید
عبارت «پرواز با تاخیر انجام می شود» اطلاعات زیادی به شما نمی دهد! از نماینده شرکت هواپیمایی بپرسید پرواز دقیقا چقدر عقب افتاده و آیا ساعت جدید مشخص شده است یا هنوز قطعی نیست.
۲. علت تاخیر را بپرسید
بد نیست بدانید چرا پروازتان دیر شده است. پشت هر تأخیر دلیلی وجود دارد؛ از بدی آب و هوا و نقص فنی گرفته تا شلوغی فرودگاه یا محدودیت های عملیاتی. بعضی از این دلایل ممکن است در چند دقیقه برطرف شوند، اما بعضی دیگر می توانند ساعتها برنامه سفر شما را عقب بیندازند.
۳. اگر تاخیر طولانی شد، حقوقتان را پیگیری کنید
هر تاخیری به این معنی نیست که باید ساعت ها بدون هیچ خدماتی در فرودگاه منتظر بمانید. طبق دستورالعمل حقوق مسافر، با افزایش مدت تاخیر، خدماتی مانند پذیرایی و در شرایط مشخص، امکان تغییر پرواز یا استرداد وجه برای مسافر در نظر گرفته شده است.
۴. اگر دیگر نمی توانید منتظر بمانید، قبل از لغو بلیت سوال کنید
اگر تاخیر باعث شده برنامه تان به هم بریزد، خودسرانه بلیت را لغو نکنید. ابتدا از شرکت هواپیمایی درباره پرواز جایگزین، تغییر زمان یا شرایط استرداد وجه بپرسید و بعد تصمیم بگیرید.
۵. تاکسی فرودگاه را هم فراموش نکنید
یک نکته مهم که معمولا وسط دردسر تاخیر یادمان می رود، تاکسی رزروشده است. اگر برای رسیدن به فرودگاه یا برگشت از آن تاکسی گرفته اید، با تغییر ساعت پرواز، زمان تاکسی را هم پیگیری کنید. ساعت جدید پرواز را به سرویس اعلام کنید تا برای زمان جدید هماهنگی انجام شود.
اگر برای فرودگاه مهرآباد تاکسی رزرو کرده اید، بهتر است زمان جابه جایی را از قبل مشخص کنید تا برنامه رفت و آمدتان از همان ابتدا مشخص باشد. تاکسی لند برای رزرو تاکسی فرودگاه مهرآباد امکان رزرو آنلاین و تلفنی را فراهم کرده است و اگر کمتر از ۴ ساعت تا زمان حرکت باقی مانده باشد، می توانید رزرو خود را به صورت تلفنی انجام دهید و درباره هماهنگی سفر نیز با مرکز رزرو تماس بگیرید.
در نهایت، اگر پروازتان تاخیر خورد، سه چیز را همان اول مشخص کنید: پرواز چه زمانی انجام می شود، تاخیر چه حقوقی برایتان ایجاد کرده و برای تاکسی رزروشده چه کاری باید انجام دهید. همین چند پیگیری ساده می تواند جلوی بخش زیادی از دردسرهای بعدی سفر را بگیرد.
اگر پرواز خارجی تاخیر داشته باشد تکلیف چیست؟
در پروازهای خارجی، فقط مقررات ایران مطرح نیست و بسته به مسیر، کشور مبدا یا مقصد و شرکت هواپیمایی ممکن است مقررات متفاوتی اعمال شود.
برای مثال، در اتحادیه اروپا مقرراتی مانند EU261 حمایت های مشخصی برای مسافران در نظر گرفته است. در برخی شرایط، اگر پرواز به مقصد نهایی با تاخیر قابل توجه (حداقل ۳ ساعت) برسد، مسافر ممکن است علاوه بر خدمات رفاهی، واجد شرایط دریافت غرامت نیز باشد.
با این حال، نمی توان برای همه پروازهای خارجی یک قانون ثابت در نظر گرفت. مسیر پرواز و شرایط آن اهمیت زیادی دارد.
حقوق مسافر در تاخیر پرواز بر اساس مدت انتظار
تاخیر پرواز هرچه بیشتر شود، فقط صبر مسافر تمام نمی شود؛ تعهدات شرکت هواپیمایی هم بیشتر می شود. اما از چه زمانی پذیرایی، استرداد وجه یا جبران خسارت مطرح می شود؟
تاخیر پرواز کمتر از یک ساعت
اگر پروازتان کمی دیر شده، هنوز قرار نیست بابت هر دقیقه تاخیر، خدمات یا خسارت خاصی دریافت کنید. در تاخیرهای کمتر از یک ساعت، همچنان مهم ترین کار این است که وضعیت پرواز را پیگیری کنید.
تاخیر بیشتر از دو ساعت تا چهار ساعت
اگر تاخیر از دو ساعت عبور کرد، بهتر است موضوع را جدی تر دنبال کنید. در این بازه، شرکت هواپیمایی باید با توجه به امکانات فرودگاه، پذیرایی مناسب از مسافران انجام دهد و امکان برقراری ارتباط برای اطلاع رسانی را نیز فراهم کند.
اما یک سوال مهم تر هم وجود دارد: اگر دیگر نمی خواهید منتظر بمانید، تکلیف بلیت چه می شود؟
طبق دستورالعمل حقوق مسافر، در صورتی که تاخیر پرواز بیش از دو ساعت و تا چهار ساعت باشد و مسافر از ادامه سفر منصرف شود، وجه بلیت باید به صورت کامل مسترد شود. یعنی اگر تاخیر از دو ساعت گذشته و تصمیم گرفته اید دیگر منتظر نمانید، می توانید موضوع انصراف و استرداد وجه را از شرکت هواپیمایی پیگیری کنید.
اما اینجا یک نکته مهم وجود دارد که ممکن است فکر کنید «دو ساعت گذشته، پس یک بلیت دیگر می گیرم و بعدا هزینه اش را از شرکت هواپیمایی می گیرم»؛ اما ماجرا به همین سادگی نیست. خرید خودسرانه بلیت جدید لزوما به این معنی نیست که هزینه آن به شما برگردانده می شود.
اگر شرکت هواپیمایی امکان انتقال شما به پرواز دیگری را فراهم نمی کند یا تصمیم گرفته اید از ادامه سفر انصراف دهید، ابتدا موضوع را با نماینده شرکت در فرودگاه مطرح کنید. درخواست استرداد وجه یا انتقال خود را ثبت و پیگیری کنید و مدارک، رسیدها و اطلاعات مربوط به پرواز را هم نگه دارید.
تاخیر بیشتر از چهار ساعت
چهار ساعت انتظار برای یک پرواز، دیگر یک تاخیر ساده نیست؛ در تاخیر بیش از چهار ساعت، علاوه بر خدمات رفاهی، موضوع جبران خسارت هم مطرح می شود.

ساعت تاخیر را از کجا حساب کنیم؟
اینجا ممکن است خیلی ها اشتباه کنند. مبنا را باید از زمان اصلی پرواز درج شده در بلیت در نظر بگیرید، نه زمانی که شرکت هواپیمایی بعدا اعلام می کند.
مثلا اگر پرواز شما ساعت ۱۴ بوده و شرکت در ابتدا اعلام کرده پرواز ساعت ۱۵ انجام می شود، از همان ساعت ۱۴ باید مدت تاخیر را حساب کنید. اگر دوباره زمان پرواز عقب افتاد، میزان تاخیر را از زمان اصلی پرواز بسنجید.
برای دریافت خسارت تاخیر چه مدارکی لازم است؟
این مدارک را تا پایان پیگیری نزد خود نگه دارید:
- بلیت یا رسید خرید پرواز
- کارت پرواز
- پیامک ها و اعلان های مربوط به تاخیر یا تغییر زمان پرواز
- رسید هزینه هایی که به دلیل تاخیر پرداخت کرده اید
- پیام، ایمیل یا هر مدرکی که زمان جدید پرواز را نشان دهد
سخن پایانی
در نهایت، اگر پروازتان تاخیر خورد، هیچ اقدامی را بدون پرس و جو انجام ندهید. ابتدا از مسئول شرکت هواپیمایی یا نماینده آن در فرودگاه درباره زمان جدید پرواز، علت تاخیر و حقوقی که در این شرایط دارید سوال کنید. اگر تاکسی رزرو کرده اید، تغییر ساعت پرواز را هم به سرویس تاکسی اطلاع دهید تا زمان جابه جایی را هماهنگ کنید. این پیگیری های ساده کمک می کند هم حقوقتان را از دست ندهید و هم برنامه سفرتان بیشتر از این به هم نریزد.




